افسردگی پس از زایمان – آشنایی قدیمی

افسردگی پس از زایمان – آشنایی قدیمی

افسردگی پس از زایمان یک نوع از افسردگی است که  از بین هر 1000 خانم که صاحب نوزاد شده‌اند بر روی 100 تا 150 نفر آنها تاثیر میگذارد. گاهی اوقات مادرانی که تازه فرزندی به دنیا آروده اند ممکن است کمی احساس ناراحتی، نگرانی یا خستگی داشته باشند. تقریباً 80 درصد مادران یک یا دو هفته پس از زایمان این احساسات را دارند که کاملا طبیعی هستند و معمولاً در عرض چند هفته کمرنگ می‌شوند. یک نشانه آشکار برای افسردگی پس از زایمان این است که ممکن است مادر احساس پریشانی و یا حتی احساس گناه کند؛ با ادامه مقاله همراه باشید.

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان یک نوع از افسردگی است که  از بین هر 1000 خانم که صاحب نوزاد شده‌اند بر روی 100 تا 150 نفر آنها تاثیر میگذارد. علائم آن مشابه به علائم افسردگی‌های دیگر است و شامل کم خلق و خوی بودن و سایر علایم دیگر که به مدت حداقل دو هفته به طول بیانجامند می‌گردد. بسته به شدت آن، شما ممکن است برای مراقبت از خود و نوزاد خود با مشکل مواجه شوید و ممکن است کارهای ساده و آسان برای شما سخت و دشوار به نظر برسند. گاهی اوقات مادرانی که تازه فرزندی به دنیا آروده اند ممکن است کمی احساس ناراحتی، نگرانی یا خستگی داشته باشند. تقریباً 80 درصد مادران یک یا دو هفته پس از زایمان این احساسات را دارند؛ اما این احساس کاملا طبیعی هستند و معمولاً در عرض چند هفته کمرنگ می‌شوند.

افسردگی پس از زایمان از افسردگی عادی بسیار قدرتمندتر است و ماندگاری بیشتری دارد. این حس همانطور که در بالا اشاره شد معمولا حدود 15 درصد از  مادران را پس از اولین زایمان و کسانی که قبلاً زایمان کرده‌اند را درگیر می‌نماید. گاهی اوقات یک نشانه آشکار برای افسردگی پس از زایمان وجود دارد، اما نه همیشه. ممکن است مادر احساس پریشانی و یا  حتی احساس گناه کند؛ زیرا که او انتظار دارد از داشتن نوزاد خوشحالی کند. در حالیکه افسردگی پس از زایمان می‌تواند برای هر کسی اتفاق افتد و این تقصیر مادر یا هیچ کس دیگری نیست.

افسردگی پس از زایمان چه زمانی رخ می‌دهد؟

این افسردگی در زمانهای متفاوتی می‌تواند رخ دهد، اما اغلب یا در عرض یک یا دو ماه پس از زایمان شروع می‌شود و یا می‌تواند چند ماه پس از تولد نوزاد شروع گردد. حدود یک سوم از زنان مبتلا به افسردگی پس از زایمان شروع علائمشان در طول دوران بارداری است و این علائم پس از زایمان هم ادامه پیدا می‌کند.

دلایل افسردگی پس از زایمان چیست؟

با توجه به تحقیقات انجام‌شده، افسردگی پس از زایمان با تغییرات هورمونی منحصر به ‌فردی که پس از زایمان رخ می‌دهد در ارتباط است و محققان بر این باورند که این تغییرات ناگهانی در سطح هورمون‌ها پس از زایمان، می‌تواند به افسردگی در زنانی که به تغییرات در سطوح استروژن و پروژسترون حساس‌تر هستند منجر شود. به‌طورکلی، افسردگی پس از زایمان ناشی از ترکیب عوامل هورمونی، زیست‌محیطی، عاطفی و ژنتیکی است که بسیاری از آنها خارج از کنترل ما هستند. همانطور که اشاره شد برخی از مادران ممکن است به نوعی احساس کنند که مسئول ابتلا به افسردگی پس از زایمان هستند، اما افسردگی به دلیل کوتاهی کردن یا انجام ندادن کاری رخ نمی‌دهد. همچنین اگر در دوران بارداری افسردگی یا اضطراب داشتید یا اگر دچار گرفتگی خلق پس از زایمان بوده‌اید، ممکن است احتمال بیشتری برای افسردگی پس از زایمان داشته باشید. عوامل دیگری که به زیاد شدن احتمال افسردگی پس از زایمان کمک می‌کند شامل خستگی جسمی پس از زایمان، تلاش برای تطبیق عاطفی خودتان با مادر شدن و محرومیت از خواب و بی‌خوابی‌های مداوم است.

 

چطور بفهمیم که افسردگی پس از زایمان داریم؟

اگر از نشانه‌های زیر، 5 مورد یا بیشتر را تقریباً هر روز و در بیشتر طول روز، به مدت حداقل 2 هفته متوالی تجربه کردید، احتمال دارد به افسردگی پس از زایمان مبتلا شده باشید:

  • بغض کردن: در اکثر مواقع شما احساس نارضایتی دارید و بغض می‌کنید. این حالاتشما در زمان خاصی از روز، مانند صبح یا شب/غروب ممکن است بدتر شود.
  • زود رنجی: همسر، کودک شما و یا کودکان دیگر ممکن است شما را زودرنج و یا عصبانی کنند.
  • خستگی: همه کسانی که به تازگی مادر شده‌اند خیلی خسته می‌شوند. افسردگی باعث می‌شود که شما احساس کنید که بسیار خسته و فاقد انرژی هستید.
  • بی‌خوابی یا کم‌خوابی: عمدتاً با اینکه بسیار خسته هستید ولی نمی‌توانید بخوابید. ممکن است دراز بکشید بدون اینکه خواب بروید و در مورد موضوعات مختلف احساس نگرانی کنید. ممکن است در طول شب بیدار شوید در حالی که کودک شما خواب است.
  • بی‌اشتهایی یا کم‌اشتهایی: شما ممکن است اشتهای خود را از دست داده و یا فراموش کنید که غذا بخورید.
  • از بین رفتن لذت‌ها: شما پی می‌برید که نمی‌توانید همچون گذشته از چیزی لذت ببرید و یا علاقه‌مند به چیزی باشید. حتی شما ممکن است از بودن با کودک خود هم لذت نبرید.
  • مشکل پیدا کردن در ایجاد رابطه جنسی با همسر: دلایل متعددی برای از دست دادن علاقه به رابطه جنسی بعد از بچه دار شدن وجود دارد. این کار ممکن است دردناک باشد و یا ممکن است مادر بیش از حد خسته باشد. افسردگی پس از زایمان می‌تواند هر گونه میلی را از بین ببرد.
  • پیدا کردن افکار منفی و گناه: افسردگی تفکر شما را تغییر می‌دهد و ممکن است شما افکار بسیار منفی داشته باشید و یا فکر کنید مادر خوبی نیستید و کودکتان شما را دوست ندارد. ممکن است به خاطر اینگونه احساسات و افکار احساس گناه کنید و خود را مقصر بدانید و اعتماد به نفس خود را از دست بدهید و فکر کنید که نمی‌توانید از عهده کارها بر آیید.
  • بیمناک و مضطرب شدن: اکثر کسانی که به تازگی مادر شده‌اند نگران سلامت کودک خود هستند. ممکن است شما نگران باشید که کودک شما خیلی مریض است یا به اندازه کافی وزن نمی‌گیرد یا فکر کنید که او بسیار گریه می‌کند و شما نمی‌توانید او را آرام کنید. ممکن است گاهی اوقات فکر کنید که کودک شما بسیار آرام است و ممکن است دیگر نفس نکشد و نگران باشید که ممکن است به کودک خود آسیب برسانید. گاهی به سرتان می‌زند که نکند بیماری جسمی داشته باشید و گاهی فکر کنید که نکند افسردگی پس از زایمانتان هرگز بهتر نشود. ممکن است در زمان اضطراب برخی موارد همچون نبض سریع، تپش قلب، تنگی نفس، تعریق زیاد و ترس از داشتن حمله قلبی یا غش کردن را داشته باشید.
  • اجتناب از افراد دیگر: ممکن است شما نخواهید دوستان و اقوام خود را ببینید و حوصله کسی را نداشته باشید.
  • ناامید شدن: ممکن است حس کنید که هیچ چیز بهتر نخواهد شد و یا فکر کنید که زندگی ارزش زیستن ندارد. ممکن است که حتی فکر کنید که خانواده‌تان بدون شما زندگی بهتری خواهند داشت.
  • حواس‌‌پرتی: ممکن است حس کنید که مدام در انجام امور روزمره و کارهای خود دچار اشتباه می‌شوید.
  • مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری: گاهی اوقات مادرانی که دچار افسردگی پس از زایمان می‌شوند اذعان دارند که در تصمیم‌گیری‌ها دچار نگرانی بیش از حد شده و نمی‌توانند به درستی تصمیم بگیرند و تمرکز لازم برای انجام کارهای خود را از دست داده‌اند.
  • پیدا کردن افکار خودکشی: اگر افکار آسیب رساندن به خودتان را دارید فوراًباید از روانپزشک یا مشاور خود کمک بخواهید.
  • پیدایش علائم روان‌پریشی: علائم روان‌پریشی در تعداد کمی از زنان مبتلا به افسردگی بسیار شدید توسعه پیدا می‌کند. آنها ممکن است صداهایی بشنوند واعتقادات غیرمعمولی را داشته باشند. اگر این اتفاق برای شما افتاد بایستی بلافاصله روانپزشک یا مشاور خود را در جریان قرار دهید.

افسردگی پس از زایمان چه موقع نیاز به درمان دارد و چگونه درمان می‌شود؟

بیش از نیمی از مادران جدید این نوع افسردگی را تجربه می کنند. این عارضه در صورت رخداد، معمولا 3 تا 4 روز پس از تولد شروع می شود. ممکن است شما نوسانات خلق و خوی داشته باشید. ممکن است به راحتی گریه کنید. همانطور که اشاره شد ممکن است زود رنج شوید، خلقتان پایین آید و مضطرب شوید. همچنین ممکن است شما به چیزهایی بیش از حد واکنش نشان دهید. این حالات عمدتاً در زمانی که کودک شما در حدود 10 روزه است متوقف می شود. این مادران نیازی به درمان ندارند. اما اگر این علائم برای بیشتر از 2 هفته ادامه پیدا کرد، با مشاور و یا دکتر خود مسئله را در میان بگذارید. این عارضه تا حد بسیار زیادی قابل درمان است، بنابراین لازم نیست که بترسید یا دلهره داشته باشید. همچنین داشتن مشاور یا پزشکی که شرایط شما برایش قابل درک باشد، می‌تواند کمک کند کمتر احساس تنهایی کنید. با درمان افسردگی راحت‌تر می‌توانید با کودک خود پیوند برقرار کنید و قادر به مراقبت بهتری از او هستید. اگر شما علائم خفیفی از افسردگی را دارید، پزشک ممکن است توصیه کند به طور منظم با او یا یک مشاور ملاقات کنید. اگر علائم شما شدیدتر باشد، ممکن است برای شما مشاوره و داروهای ضدافسردگی یا هر دو را توصیه کند. در خانواده‌درمانی یا زوج‌درمانی نیز، درمانگر برای درمانتان در صورت لزوم با همسرتان یا یکی از اطرافیانتان صحبت می‌کند.

لازم است بدانید که داروهای ضدافسردگی، مواد شیمیایی مغز را متعادل می‌کند و تنظیم‌کننده خلق ‌و خوی شماست. اگر پزشک شما لازم بداند، در مورد انواع مختلف داروهای ضدافسردگی با شما صحبت کرده و شما را راهنمایی می‌نماید. پس از مصرف دارو به مدت سه یا چهار هفته، به احتمال زیاد شروع به بهبود می‌کنید. داروهای ضدافسردگی می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند، اما بیشتر آنها پس از مدت کوتاهی برطرف خواهد شد. اگر دچار عوارض جانبی شوید که با زندگی روزمره شما تداخل دارد یا اگر افسردگی شما بدتر شد، فوراً پزشک یا مشاور خود را در جریان قرار دهید.

همچنین نگران شیر دادن و دارو خوردن نباشید. مصرف داروهای ضدافسردگی در حین شیردهی بی‌خطر است. هرچند داروها از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود، اما سطح آنها بسیار پایین است. بر اساس برخی پژوهش‌ها، نوزادان مادرانی که داروهای ضدافسردگی مصرف کرده‌اند و با شیر مادر تغذیه شده‌اند، ممکن است کمی بیشتر تحریک‌پذیر باشند یا در تغذیه یا خواب دچار مشکلاتی باشند. با این حال، نوزادان مادرانی با افسردگی درمان‌نشده نیز می‌توانند همین مشکلات را داشته باشند. اگر می‌خواهید بدانید که تغییر در غذا خوردن، خواب یا رفتار کودک شما ناشی از داروهایی است که مصرف می‌کنید، با پزشک خود صحبت کنید و به خاطر داشته باشید که مصرف داروی خود را ادامه دهید، مگر این که پزشک دستور قطع آنها را بدهد.

راه‌های مقابله با افسردگی پس از زایمان چیست؟

علی‌رغم اینکه بهترین راه برای درمان افسردگی، کمک گرفتن از یک روانپزشک یا مشاور متخصص در این حوزه است، اما بعد از مراجعه به پزشک و مشاوران مربوطه، راهکارهایی برای مراقبت از خودتان در طول روزهای بهبود از افسردگی نیز وجود دارد که بهتر است با آنها آشنا باشید تا شروع به انجام دادن آنها کنید. برخی از این نکات شامل موارد زیر است:

  • با خودتان مهربان باشید.
  • از خودتان بیش ‌از حد انتظار نداشته باشید.
  • از مشاوران و روانپزشکان متخصص حتماً کمک بگیرید.
  • به خودتان برسید و سعی کنید ورزش کنید.
  • کمی استراحت کنید.
  • احساسات خود را با اطرافیان بیان کنید.
  • از خانه خارج شوید و به پارک بروید.
  • خودتان را کمی آسوده و رها کنید.

 

منابع:

https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/persian/%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86

https://madarsho.com/postpartum/care/mental-care/%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86

https://salamateaval.com/postpartum-depression/

منبع: گردآوری و تنظیم مرکز مشاوره و روانشناسی مهر
مترجم: زهرا صادقیان؛ درمانگر و مشاور فردی و خانواده